خوش‌بینی ۲۰‌ درصدی نفتی

به گزارش انرژی و نیرو، بازوی پژوهشی مجلس در گزارشی به بررسی ارقام مربوط به نفت و گاز در لایحه بودجه ۱۴۰۵ پرداخته است. لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ برخلاف رویه گذشته شامل تبصره‌ها و احکام نبوده و از دو قسمت شامل جداول منابع و مصارف بودجه و جداول تشکیل شده‌است. همچنین واحد مبالغ لایحه بودجه سال‌آینده با ریال جدید که معادل ۱۰ هزار ریال فعلی است، تدوین‌شده که در این گزارش نیز همین واحد مورد‌استفاده قرارگرفته‌است.

طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس مواد اصلی مرتبط با درآمد‌ها و مصارف حوزه نفت و گاز در جداول ۵، ۸، ۱۴، ۲۳و ۲۴ بودجه آورده شده‌است. یکی از تغییرات لایحه بودجه جداسازی مجدد منابع حساب هدفمندی یارانه از منابع بودجه‌عمومی است که در لایحه سال‌گذشته به صورت یکپارچه تدوین شده‌بود. همچنین جدولی با عنوان جمعی-خرجی نیز به صورت مجزا از سقف بودجه‌ عمومی آورده شده‌است. این جداسازی‌ها اگرچه می‌تواند مزایایی داشته‌باشد، اما در مجموع باعث پیچیدگی و کاهش شفافیت بودجه و تحلیل آن می‌شود. در ادامه ابتدا به درآمد‌های حاصل از نفت و گاز در لایحه بودجه ۱۴۰۵ پرداخته‌شده و سپس به سایر ردیف‌های مرتبط با نفت و گاز اشاره می‌شود.

سهم دولت از نفت، درآمد‌های حاصل از نفت و گاز از مجموع حدود ۲،۹۳۳ میلیارد‌ریال درآمد‌های نفتی دیده‌شده در لایحه بودجه، حدود ۲۶۳ میلیارد‌ریال به‌عنوان سهم دولت از درآمد‌های حاصل از صادرات نفت‌خام و میعانات گازی و خالص صادرات گاز طبیعی بوده که با احتساب سهم استقراض‌شده از صندوق توسعه‌ملی (۵۹۰ میلیارد‌ریال) سهم آن در منابع عمومی ۱۵ درصد است.

با این وجود باید توجه داشت که همه منابع حاصل از نفت و گاز در لایحه بودجه به مقادیر مربوط به منابع عمومی محدود نبوده و مواردی همچون منابع جمعی-‌خرجی و منابع هدفمندسازی یارانه‌ها، نقش اساسی در این مهم دارند. با درنظر گرفتن مجموع درآمد‌های نفتی (۲،۹۳۳ میلیارد‌ریال) سهم این درآمد‌ها از کل درآمد دولت (۸،۷۱۰ میلیارد‌ریال) معادل ۳۳.۷ درصد است.

در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ میزان تولید و صادرات نفت‌خام و میعانات گازی به ترتیب ۴ میلیون و ۴۱۲ هزار بشکه و یک میلیون و ۷۷۲ هزار بشکه در روز در نظر گرفته شده است. مقدار تولید و خالص صادرات گاز طبیعی نیز برابر با ۲۷۶ و ۱۶ میلیارد مترمکعب در سال فرض شده‌است. همچنین قیمت هربشکه نفت صادراتی ۵۴ دلار و قیمت صادراتی هر مترمکعب گاز طبیعی برابر با ۰.۳ دلار درنظر گرفته‌شده که سهم دولت با نرخ ۲۸.۵ ریال و سایر سهم‌ها با نرخ ۷۵ ریال به ازای هر دلار در لایحه ارائه‌شده تسعیر شده است.

بیش برآوردی‌های نفتی

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس درخصوص درآمد‌های در نظر گرفته‌شده برای صادرات نفت‌خام و میعانات گازی و گاز طبیعی در لایحه نکات زیر را ذکر کرده‌است:

۱. سهم درنظر گرفته‌شده برای شرکت ملی نفت از کل تولید نفت‌خام و میعانات گازی در عمل حدود ۶ درصد بوده و عدد ۱۴.۵ درصد تنها مربوط به سهم شرکت ملی نفت از صادرات است.

۲. با بررسی پیش‌بینی‌ها از بازار نفت برای سال‌آتی عدد صادرات ۱.۷۷۲ میلیون بشکه در روز با قیمت ۵۴ دلار به ویژه با افزایش فشار‌های آمریکا کمی خوش‌بینانه به‌ نظر می‌رسد.

۳. با بررسی بازار جهانی نفت سال‌آینده، چند سناریو برای قیمت و حجم نفت صادراتی ایران متصور بوده و پیش‌بینی می‌شود قیمت نفت صادراتی ایران برای سال‌بعد در حالت کمینه و بیشینه و محتمل به ترتیب برابر ۵۰، ۵۵ و ۵۳ دلار در هر بشکه بوده و میزان صادرات نیز کمتر از حجم در نظر گرفته‌شده در لایحه بودجه و حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز باشد.

در سناریوی محتمل درآمد‌های کشور از صادرات نفت‌خام و میعانات گازی با قیمت هر بشکه نفت معادل ۵۳ دلار و میزان صادرات ۱.۵ میلیون بشکه در روز معادل ۲۹ میلیارد دلار خواهد بود و در سناریو‌های کمینه و بیشینه این رقم به ترتیب برابر ۲۵.۶ و ۳۲.۱ میلیارد دلار خواهد بود. با توجه به اینکه براساس مفروضات بودجه‌کل صادرات نفت‌خام و میعانات گازی ایران در سال‌آینده ۳۴.۹ میلیارد دلار است، این مقدار در مقایسه با سناریوی محتمل ذکرشده ۲۰ درصد بیش‌برآوردی دارد.

درخصوص صادرات گاز نیز لازم به ذکر است که با توجه به هدف‌گذاری برنامه هفتم مبنی‌بر تبدیل‌شدن ایران به هاب انرژی منطقه و نیل به هدف صادرات ۴۰‌میلیارد مترمکعب در سال و خالص صادرات ۲۰‌میلیارد مترمکعب تا پایان برنامه، لازم است افزایش تدریجی حجم صادرات گاز در دستور کار دولت قرار گرفته و در لوایح بودجه نیز مدنظر باشد. اگر حجم خالص صادرات در سال‌مبنا را ۱۶ درنظر بگیریم و مقدار افزایش سالانه صادرات را یکسان فرض کنیم، برای سال‌آینده باید حجم صادرات گاز هدف‌گذاری شده بیش از ۱۸ میلیارد مترمکعب باشد که مقدار مفروض در بودجه یعنی ۱۶ میلیارد مترمکعب، حدود ۱۰ درصد (معادل ۷۵۰ میلیون دلار) کمتر از این مقدار است.

منبع: دنیای اقتصاد